Home > Blog > Aktualności > Lean management – „szczupłe” zarządzanie
grafika grafika

Lean management – „szczupłe” zarządzanie

Początek

Pierwsze opracowanie koncepcji lean management w literaturze naukowej pojawiło się w 1986 r. Wtedy to specjaliści od zarządzania dokładniej przyjrzeli się sukcesowi jaki osiągnęła japońska Toyota. Zaczynając w latach czterdziestych XX w. jako mała rodzinna firma, w krótkim czasie stała się potentatem na rynku motoryzacyjnym. Jedną z przyczyn tego sukcesu było nowatorskie podeście do zarządzania. Intuicyjne, nastawione na tworzenie najwyższej jakości zasobów przy minimalizacji marnotrawstwa energii, materiałów, procesów, ludzkiej pracy. Pierwotne pojęcie lean manufacturing (tzw. „szczupła” produkcja) z czasem zostało rozwinięte jako ogólna koncepcja zarządzania.

 

Czym jest lean management?

Oszczędne zarządzanie to według definicji podejście opierające się na zasadach pozwalających na minimalizację marnotrawstwa w zakresie pracy, procesów i wszelkich zasobów, które nie wnoszą żadnej wartości dodanej końcowemu produktowi.

Jest to więc koncepcja mająca na celu podnoszenie konkurencyjności przedsiębiorstwa, przez racjonalne podejście do procesu wytwarzania. Stosując odpowiednio dopracowane narzędzia dąży się do optymalizacji procesów. Wprowadzenie i stosowanie lean management pozwala na uzyskiwanie wymiernych korzyści finansowych dla firmy.

Rozszerzeniem koncepcji lean management jest lean six. Jest to połączenie z metodologią 6σ (six sigma). W kontekście zarządzania łańcuchem dostaw lean management jest wiązany z agile manufacturing i określony jako metodologia leagile. W stosunku do całego przedsiębiorstwa stosuje określenie lean enterprise, a pięć zasad szczupłego zarządzania to po prostu lean thinking.

Należy zaznaczyć, że tę koncepcję można z powodzeniem stosować nie tylko w przemyśle produkcyjnym, ale w większości innych branż – sektor usługowy, służba zdrowia, informatyka, budownictwo, logistyka, a nawet szkolnictwo wyższe czy instytucje sektora publicznego.

 

Zasady

Podstawowa zasada to minimalizowanie marnotrawstwa. Jednak rewolucyjnym było tu niestandardowe podejście do jego przyczyn. Lean management zakłada, że wszelkiemu marnotrawstwu winny jest nie człowiek, ale złe procedury. Człowiek z założenia jest omylny. Należy temu przeciwdziałać przez wypracowywanie takich procedur, aby prawdopodobieństwo popełnienia błędu było jak najmniejsze.

W proces poprawy wydajności przedsiębiorstwa musi być zaangażowany każdy pracownik. Służy temu dawanie pracownikom dużej autonomii w działaniu, oraz nacisk na odpowiednią edukację (szkolenia, samodoskonalenie).

 

Zasady lane management, tzw. lean thinking:

1. Określenie wartości produktu z punktu widzenia klienta. Wszystko co pojawia się w trakcie produkcji, a nie dodaje wartości produktowi jest marnotrawstwem.

2. Mapowanie strumienia wartości (Value Stream Mapping – VSM).

3. Ciągły przepływ wartości – zapobieganie przestojom spowodowanym przerwami w dostawach materiałów i półproduktów.

4. System ssący (pull), czyli wykonywanie pracy tylko wtedy, kiedy jest ona potrzebna.

5. Ciągłe dążenie do doskonałości (kaizen) – lean management to nie jednorazowa zmiana, ale niekończący się proces.

 

Kluczowym elementem koncepcji lean jest nauczenie wszystkich członków organizacji rozpoznawania i eliminowania marnotrawstw. W tym celu wyszczególniono konkretne typy (jap. muda): nadprodukcja, zbędny ruch, oczekiwanie, zbędny transport, nadmierne zapasy, wady, nadmierne przetwarzanie, niewykorzystany potencjał pracowników.

 

Dla ułatwienia doskonalenia procesów produkcyjnych został opracowany szereg narzędzi i technik, które zgodnie z tą koncepcją mają być proste w użyciu, a przy tym mają dawać konkretne, wymierne wskaźniki.

 

  • TPM (Total Productive Management) – całkowite produktywne utrzymanie ruchu. W tej roli dobrze sprawdzają się systemy CMMS, które usprawniają pracę służb utrzymania ruchu.
  • JIT – ograniczanie zbędnego magazynowania materiałów. Zamiast tego ich dostawy dopiero wtedy, kiedy te są faktycznie potrzebne.
  • 5S – Sortowanie, Systematyka, Sprzątanie, Standaryzacja, Samodoskonalenie.
  • SMED (Single Minute Exchange Of Die) – szybkie przezbrojenia maszyn.
  • Poka-Yoke – błędom winne są złe procedury, a nie człowiek je realizujący.
  • Zarządzanie wizualne – informacja ma być wyraźnie widoczna i zrozumiała.
  • 5W (Five Why) – 5 pytań „dlaczego?” wystarczających na zlokalizowanie przyczyny problemu.

 

Istnieje również wiele innych ułatwień doskonalenia procesów produkcyjnych wśród których można wymienić takie jak: Kanban, Jidoka (czyli autonomizacja), wskaźniki efektywności (OEE), production leveling, program sugestii pracowniczych, diagram spaghetti (czyli sposób na wykrywanie zbędnego ruchu pracowników), DFMA, diagram Ishikawy.

 

Podsumowanie

Wdrożenie i przestrzeganie zasad lean management pozwala na wzrost wydajności, poprawę jakości produktów, optymalne wykorzystanie maszyn oraz zmniejszenie zapasów i powierzchni magazynowej potrzebnej do ich przechowywania. Lean management to również stworzenie w przedsiębiorstwie odpowiedniej atmosfery i kultury pracy, przy czym podkreśla się tu równe zaangażowanie tak pracowników jak i całego kierownictwa. Sprzyja to wspólnemu dążeniu do coraz to lepszych rozwiązań, a w szczególności przekłada się na:

 

  • ograniczenie kosztów działalności,
  • zwiększenie elastyczności oraz szybkości w dostosowywaniu się do zmian w popycie i wymaganiach klientów,
  • zwiększenie produktywności,
  • poprawę jakości wytwarzanych produktów i świadczonych usług,
  • zmniejszenie zapasów i poprawa wskaźnika obrotu zapasami,
  • skrócenie czasu realizacji zamówień klientów (lead time),
  • skrócenie czasu opracowywania i wprowadzenia na rynek nowych produktów i usług,
  • poprawę przepływu gotówki (cash flow),
  • uczenie się i zdobywanie przez pracowników nowych umiejętności,
  • poprawę bezpieczeństwa i higieny pracy,
  • zmniejszenie liczby wypadków przy pracy,
  • ograniczenie negatywnego wpływu przedsiębiorstwa na środowisko.
ozdoba

QRmaint system CMMS już od 29zł!

Testuj przez 14 dni za darmo!